Sốt xuất huyết ở người lớn thường bị xem nhẹ và dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, bệnh lại tiến triển rất nhanh và có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không nhận biết sớm các dấu hiệu đặc trưng. Nội dung bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu triệu chứng của sốt xuất huyết ở người lớn và cách điều trị chuẩn theo phác đồ của Bộ Y tế.
Triệu chứng sốt xuất huyết ở người lớn
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm đặc trưng bởi các dấu hiệu sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ khớp, xuất huyết dưới da, xảy ra phổ biến tại những khu vực có khí hậu nóng ẩm. Tác nhân gây bệnh là vi rút Dengue với bốn type huyết thanh khác nhau (DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4), vì vậy mỗi người có thể nhiễm một hoặc nhiều type trong đời. Sau khi nhiễm một type virus, cơ thể sẽ miễn dịch vĩnh viễn với type đó nhưng vẫn có thể mắc lại do 3 type còn lại. Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh sốt xuất huyết của Bộ y tế năm 2023, sốt xuất huyết được chia làm 3 giai đoạn với các triệu chứng như sau:
1. Giai đoạn sốt
Ở giai đoạn khởi phát, sốt xuất huyết thường bắt đầu bằng cơn sốt cao xuất hiện đột ngột, sốt liên tục, diễn ra trong khoảng 3-4 ngày sau khi virus được truyền vào cơ thể qua vết muỗi đốt và sẽ sốt giảm dần hoặc hết sốt trong những ngày tiếp theo. Bên cạnh tình trạng sốt, bạn có thể xuất hiện những dấu hiệu đi kèm như:
- Đau đầu kéo dài, khó chịu
- Đau hốc mắt
- Đau mỏi cơ bắp và các khớp
- Ăn uống kém, kèm buồn nôn
- Xuất huyết dưới da dạng chấm
Chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng
Thông thường, ban xuất huyết xuất hiện sau 3–4 ngày kể từ khi sốt và có xu hướng mờ dần trong vòng 1–2 ngày. Tuy vậy, ở một số trường hợp, ban có thể tái xuất hiện trong những ngày kế tiếp.
Trong giai đoạn này, kết quả xét nghiệm thường cho thấy số lượng tiểu cầu còn trong giới hạn bình thường hoặc chỉ giảm nhẹ (trên 100.000/mm³), trong khi bạch cầu có xu hướng giảm.
Sốt cao liên tục từ 39 - 40 độ kết hợp với đau mỏi người có thể là dấu hiệu sốt xuất huyết
2. Giai đoạn nguy hiểm
Ở giai đoạn này, bạn có thể vẫn còn sốt hoặc đã hết sốt, tuy nhiên nguy cơ diễn tiến nặng vẫn tồn tại. Một số biểu hiện lâm sàng đáng chú ý có thể xuất hiện, bao gồm:
2.1. Triệu chứng toàn thân và tiêu hóa
Bạn có thể xuất hiện một số triệu chứng sau:
- Đau bụng dữ dội, kéo dài hoặc tăng dần, thường đau rõ vùng hạ sườn phải (vị trí gan).
- Buồn nôn, nôn nhiều.
- Trạng thái tinh thần thay đổi: bứt rứt, kích thích, mệt mỏi, lơ mơ hoặc ngủ gà.
- Khi thăm khám có thể nhận thấy gan to hơn bình thường (quá 2cm dưới bờ sườn), có thể kèm cảm giác đau khi ấn.
Hình ảnh xuất huyết tiêu hóa gây đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu
2.2. Dấu hiệu thoát huyết tương do tăng tính thấm thành mạch
Tình trạng này thường kéo dài trong khoảng 24–48 giờ, với các biểu hiện:
- Tràn dịch màng phổi, phù mô kẽ (có nguy cơ gây suy hô hấp).
- Tràn dịch ổ bụng, phù mi mắt.
- Khi thoát huyết tương nhiều, bạn có thể rơi vào sốc Dengue, biểu hiện: Vật vã hoặc li bì; tay chân lạnh, da lạnh, nổi vân tím; mạch nhanh, nhỏ, huyết áp kẹt (hiệu số huyết áp ≤ 20 mmHg), tụt huyết áp. Trường hợp nặng có thể không bắt được mạch.
2.3. Biểu hiện xuất huyết
Biểu hiện xuất huyết bao gồm:
- Xuất huyết dưới da: chấm hoặc nốt xuất huyết rải rác, thường gặp ở cẳng chân, mặt trong cánh tay, bụng, đùi, mạn sườn; có thể xuất hiện mảng bầm tím.
- Xuất huyết niêm mạc: chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc phân lẫn máu, tiểu máu, xuất huyết âm đạo.
- Xuất huyết nghiêm trọng: chảy máu mũi nhiều phải can thiệp cầm máu, xuất huyết cơ và phần mềm, xuất huyết tiêu hóa hoặc nội tạng (phổi, não, gan, lách, thận). Những trường hợp này thường đi kèm sốc, giảm tiểu cầu nặng, thiếu oxy mô và toan chuyển hóa, có thể dẫn đến suy đa cơ quan và rối loạn đông máu nặng.
Nguy cơ xuất huyết nặng tăng cao cần sử dụng thuốc kháng viêm không steroid (aspirin, ibuprofen), dùng corticoid, có tiền sử loét dạ dày – tá tràng hoặc viêm gan mạn tính
2.4. Suy tạng trong các trường hợp nặng
Bạn có thể xuất hiện tổn thương hoặc suy chức năng các cơ quan, kể cả khi không có biểu hiện sốc rõ ràng, như:
- Tổn thương gan nặng hoặc suy gan cấp (AST, ALT ≥ 1000 U/L).
- Suy thận cấp.
- Rối loạn ý thức (sốt xuất huyết Dengue thể não).
- Viêm cơ tim, suy tim hoặc suy chức năng phổi và các cơ quan khác.
3. Giai đoạn hồi phục
Giai đoạn hồi phục của bệnh thường xuất hiện vào khoảng ngày thứ 7 đến ngày thứ 10 kể từ khi khởi phát. Ở thời điểm này, tình trạng lâm sàng có nhiều chuyển biến tích cực, với các đặc điểm sau:
- Cơn sốt chấm dứt, thể trạng dần cải thiện, bạn cảm thấy khỏe hơn, ăn uống ngon miệng trở lại. Các chỉ số huyết động ổn định và lượng nước tiểu tăng, cho thấy chức năng tuần hoàn đang phục hồi.
- Trên da có thể xuất hiện ban hồi phục hoặc cảm giác ngứa nhẹ, đây là hiện tượng thường gặp khi cơ thể đang tái lập cân bằng.
- Một số trường hợp có thể ghi nhận nhịp tim chậm hoặc rối loạn nhịp thoáng qua.
Nếu trước đó được truyền dịch nhiều sẽ dẫn đến nguy cơ quá tải dịch, dẫn đến khó thở hoặc suy hô hấp, cần được theo dõi sát để điều chỉnh kịp thời.
Nguyên nhân gây sốt xuất huyết
Tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết ở người lớn là virus Dengue, được truyền sang người thông qua vết đốt của muỗi vằn. Virus Dengue gồm 4 tuýp khác nhau: DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Khi muỗi mang mầm bệnh hút máu, virus sẽ xâm nhập trực tiếp vào máu và bắt đầu nhân lên trong cơ thể người.
Trong số các loài muỗi, Aedes aegypti, đặc biệt là muỗi cái, là loài có khả năng truyền bệnh mạnh nhất. Chúng thường hoạt động vào ban ngày, khiến nguy cơ tiếp xúc cao hơn. Sau khi hút phải máu có virus, muỗi cần khoảng 8 - 11 ngày để virus phát triển trong cơ thể chúng. Khi đốt người khác, virus sẽ được truyền sang người và tồn tại trong máu khoảng 2 - 7 ngày. Trong giai đoạn này, nếu bạn bị muỗi đốt, muỗi lại tiếp tục mang virus và lan truyền cho nhiều người xung quanh.
Cách điều trị sốt xuất huyết ở người lớn
Nhiều người thường đặt câu hỏi: Liệu sốt xuất huyết ở người lớn có thể tự hồi phục hay không? Trên thực tế, với những trường hợp mắc bệnh ở mức độ nhẹ và không xuất hiện biến chứng, cơ thể có khả năng tự hồi phục khi được chăm sóc đúng cách và theo dõi triệu chứng cẩn thận. Ở giai đoạn này, bệnh nhân thường được bác sĩ cho phép điều trị tại nhà trong khoảng 7-10 ngày tính từ thời điểm khởi phát sốt.
Tuy nhiên, sốt xuất huyết vẫn được xem là bệnh lý tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể diễn biến nặng và đe dọa tính mạng nếu không được theo dõi sát. Vì vậy, việc đánh giá chính xác tình trạng bệnh và tuân thủ hướng dẫn điều trị là vô cùng quan trọng.
1. Cách điều trị sốt xuất huyết tại nhà
Khi điều trị tại nhà, bạn cần được giám sát thường xuyên và chăm sóc đầy đủ. Trong giai đoạn sốt cao, có thể dùng Paracetamol (liều 10-15mg/kg/lần) để hạ sốt theo chỉ dẫn y tế. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như chảy máu mũi, chảy máu chân răng hoặc các biểu hiện xuất huyết khác, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Biện pháp quan trọng nhất giúp bạn hồi phục nhanh là bù nước đầy đủ, sau đó bổ sung dinh dưỡng hợp lý để hỗ trợ quá trình phục hồi.
2. Điều trị sốt xuất huyết tại bệnh viện
Khi mắc sốt xuất huyết, bạn cần cân nhắc nhập viện nếu đang trong các tình huống có nguy cơ cao, đặc biệt là:
- Sống một mình, nhà xa cơ sở y tế hoặc khó tiếp cận bệnh viện khi chuyển nặng; gia đình không đủ điều kiện theo dõi sát.
- Đối tượng: Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi.
- Người thừa cân hoặc béo phì.
- Người có bệnh lý mạn tính như tim, gan, thận, hen phế quản, COPD kiểm soát kém, tiểu đường, các rối loạn huyết học như thiếu máu tán huyết…
Song song đó, theo hướng dẫn năm 2023 của Bộ Y tế, bệnh nhân sẽ được xem xét nhập viện nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, bao gồm:
- Thay đổi tri giác như kích thích, vật vã, lơ mơ, ngủ nhiều bất thường.
- Đau bụng dữ dội, dai dẳng hoặc đau tăng ở vùng gan.
- Nôn ói liên tục (từ 3 lần/giờ hoặc ≥ 4 lần trong 6 giờ).
- Biểu hiện xuất huyết tại niêm mạc: chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu, xuất huyết âm đạo bất thường, tiểu máu.
- Gan to hơn 2 cm dưới bờ sườn.
- Giảm lượng nước tiểu.
- Hematocrit tăng trong khi tiểu cầu giảm nhanh.
- Chỉ số men gan AST/ALT ≥ 400 U/L.
- Phát hiện dịch màng phổi hoặc dịch ổ bụng trên siêu âm/X-quang.
Tại bệnh viện, bệnh nhân sẽ được giám sát liên tục các chỉ số huyết học, tiểu cầu, men gan, đồng thời làm các xét nghiệm đặc hiệu như NS1 Dengue, hoặc kháng thể IgM – IgG để xác định chính xác tình trạng nhiễm siêu vi Dengue.
Bạn nên nhập viện để bác sĩ theo dõi nếu có các biểu hiện bất thường
Tìm hiểu thêm:
- Top Triệu Chứng Sốt Xuất Huyết Ở Trẻ Em Và Cách Điều Trị Tại Nhà Cho Trẻ
- Nguyên Nhân Gây Bệnh Sốt Xuất Huyết Là Gì? Bí Quyết Phòng Ngừa Từ Chuyên Gia
Cách chăm sóc để mau hồi phục khi mắc sốt xuất huyết
Để quá trình điều trị đạt hiệu quả, bạn cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ bao gồm:
- Hạn chế vận động mạnh và nghỉ ngơi hợp lý.
- Uống đủ nước là yếu tố then chốt, có thể dùng nước lọc, nước canh, nước trái cây, dung dịch điện giải hoặc nước dừa để bù khoáng.
- Bạn hãy uống Paracetamol nếu sốt cao trên 39 độ C (liều lượng khuyến nghị tối đa 4g/ngày).
- Tuyệt đối không tự truyền dịch tại nhà vì có thể gây phù phổi hoặc suy hô hấp. Đồng thời, tránh dùng các nhóm thuốc như aspirin, ibuprofen, mefenamic acid, steroid, bởi chúng làm tăng nguy cơ chảy máu.
- Thức ăn nên chia thành nhiều bữa nhỏ, ưu tiên các món mềm, lỏng dễ tiêu.
- Bạn có thể tắm bằng nước ấm, vệ sinh nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh lên da.
Nếu xuất hiện dấu hiệu sốt xuất huyết nặng, cần đưa bạn đến bệnh viện ngay lập tức.
Bổ sung nước đủ trong sốt xuất huyết là rất quan trọng
Phòng ngừa sốt xuất huyết ở người lớn
Vì muỗi là con đường truyền bệnh chủ yếu, biện pháp phòng tránh tập trung vào việc ngăn muỗi đốt và diệt nơi sinh sản của muỗi:
- Tiêm phòng vắc xin sốt xuất huyết Qdenga được thiết kế để phòng bệnh do virus Dengue với khả năng tạo miễn dịch đối với cả 4 type virus gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Vắc xin được khuyến cáo tiêm cho người từ 4 tuổi trở lên.
- Mặc quần áo dài tay khi ra ngoài, ngủ trong màn kể cả ban ngày.
- Sử dụng kem chống muỗi, nhang muỗi, xịt muỗi hoặc vợt điện.
- Che kín các dụng cụ chứa nước và vệ sinh thường xuyên để ngăn muỗi đẻ trứng.
- Phát quang khu vực có nhiều bụi rậm.
- Báo cơ quan chức năng phun hóa chất diệt muỗi khi cần thiết.
Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Phenikaa có sẵn vắc xin sốt xuất huyết cho trẻ từ 4 tuổi trở lên
Kết luận
Sốt xuất huyết ở người lớn thường diễn tiến nhanh và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không phát hiện sớm. Vì vậy, ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao liên tục, đau đầu, mệt mỏi, chảy máu bất thường hay dấu hiệu cảnh báo nặng, bạn cần được theo dõi và thăm khám kịp thời. Chủ động nhận biết triệu chứng và xử trí đúng cách không chỉ giúp bạn phục hồi nhanh hơn mà còn hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.
Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện những biểu hiện nghi ngờ sốt xuất huyết, hãy đến Bệnh viện Đại học Phenikaa để được kiểm tra và chẩn đoán bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Bệnh viện sở hữu hệ thống trang thiết bị hiện đại, quy trình thăm khám khoa học và xét nghiệm chính xác, giúp phát hiện sớm diễn biến nguy hiểm và có hướng điều trị phù hợp. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn và đặt lịch sớm với bác sĩ chuyên khoa nhé!
